LUK 10.1 Ontwikkelen

Tijdens mijn opleiding heb ik mij niet alleen ontwikkeld als docent bewegingsonderwijs, maar ook als professional. Door praktijkervaringen, feedback van verschillende betrokkenen en kritische reflectie heb ik steeds beter geleerd waar mijn kwaliteiten liggen en op welke punten ik mezelf verder kan ontwikkelen. Op deze pagina beschrijf ik hoe ik gedurende mijn opleiding bewust heb gewerkt aan mijn professionele bekwaamheid. Ik laat zien welke ontwikkeldoelen ik heb opgesteld, hoe ik feedback heb gebruikt om mezelf te verbeteren en hoe deze ontwikkeling zichtbaar is geworden in mijn handelen.

Mijn ontwikkeling als professional

Gedurende mijn opleiding heb ik bewust en planmatig gewerkt aan mijn professionele ontwikkeling. Door middel van praktijkervaringen, reflecties, het Student Volg Systeem (SVS) en feedback van stagebegeleiders en collega's heb ik steeds beter inzicht gekregen in mijn kwaliteiten en ontwikkelpunten. Hierdoor heb ik geleerd om kritisch naar mijn eigen handelen te kijken en op basis daarvan nieuwe doelen te formuleren.

Wanneer ik terugkijk op mijn opleiding zie ik een duidelijke ontwikkeling. In verschillende stages kreeg ik regelmatig terug dat ik enthousiast, betrokken en leergierig ben. Daarnaast werd benoemd dat ik opensta voor feedback, afspraken nakom en kritisch kan reflecteren op mijn eigen handelen. Tegelijkertijd kreeg ik ook ontwikkelpunten mee. Zo mocht ik mezelf soms zichtbaarder maken binnen een team, vaker initiatief tonen en mijn mening of visie eerder uitspreken. Deze feedback vormde de basis voor verschillende ontwikkeldoelen die ik gedurende mijn opleiding heb opgesteld.

(Van Hintum, 2017)

(desteven.nl, sd)

Ontwikkeldoelen

Aan het begin van mijn afstudeerstage merkte ik dat ik nog niet altijd direct ingreep bij ongewenst gedrag, mijn visie niet altijd zichtbaar uitdroeg binnen het team en soms afwachtend was in het nemen van initiatief. Deze punten in mijn professionele handelen vormden de basis voor mijn ontwikkeldoelen:

Meer initiatief tonen in het samenwerken met collega's.
Mijn visie duidelijker uitdragen naar mijn stagebegeleider en collega's.
Eerder verschillende consequenties inzetten bij ongewenst gedrag.

Deze doelen sloten aan bij mijn persoonlijke waarden. Ik vind communicatie belangrijk, omdat ik ervan overtuigd ben dat goede samenwerking leidt tot groei en ontwikkeling. Daarnaast zijn respect, duidelijkheid en veiligheid belangrijke waarden voor mij. Daarom wilde ik leren om sneller op te treden wanneer leerlingen zich niet aan afspraken hielden en tegelijkertijd duidelijker uit te spreken wat ik belangrijk vind binnen mijn lessen.

Het SVS

Tijdens mijn afstudeerstage maakte ik gebruik van het Student Volg Systeem (SVS) om mijn ontwikkeling te monitoren. Binnen het SVS werd ik gedurende vier feedbackmomenten beoordeeld op verschillende onderdelen van het beroep van docent bewegingsonderwijs door mijn stagebegeleider. Door deze feedbackmomenten met elkaar te vergelijken werd zichtbaar waar mijn kwaliteiten lagen en op welke onderdelen ik gedurende het schooljaar groei liet zien.

Een van de onderdelen waarop ik ben gegroeid was mijn professionele houding. Aan het begin van de stage werd benoemd dat ik professioneel handelde tijdens de lessen, vriendelijk was, zelfstandig werkte en feedback goed oppakte. Tegelijkertijd werd aangegeven dat ik nog weinig initiatief had laten zien binnen teamtaken en mijn actieplan. Gedurende het schooljaar werd zichtbaar dat ik steeds meer mijn weg vond binnen de school, makkelijk contact legde met collega's en actief inspeelde op vragen vanuit de school. Uiteindelijk werd benoemd dat ik professioneel handelde in mijn communicatie, planning en gedrag en dat er een duidelijke lijn zichtbaar was in de doelen die ik stelde en de manier waarop ik feedback gebruikte.

Ook op het gebied van het organiseren van lessen en lessenreeksen heb ik een duidelijke ontwikkeling doorgemaakt. In eerste instantie lag de nadruk vooral op het organiseren van veilige en passende lessen waarin leerlingen zelfstandig konden bewegen. Later werd zichtbaar dat ik steeds beter inspeelde op de behoeften van leerlingen, lessen kon aanpassen wanneer dat nodig was en bewust werkte vanuit doelen en uitdagingen die aansloten bij mijn visie. Aan het einde van mijn stage werd benoemd dat mijn lessenreeksen passend waren, dat ik gemakkelijk aanpassingen maakte wanneer dat nodig was en dat ik voortdurend werkte aan het verbeteren van samenwerking binnen mijn lessen. Hierdoor groeide ik van iemand die vooral losse lessen voorbereidde naar iemand die bewust lessenreeksen ontwerpt vanuit doelen, visie en de behoeften van leerlingen.

Daarnaast ben ik gegroeid in het geven van instructies en aanwijzingen. In het begin kreeg ik terug dat mijn instructies duidelijk waren, maar dat ik mijn doelen nog vaker mocht benoemen tijdens de lessen. Gedurende het schooljaar ontwikkelde ik mij verder op zowel pedagogisch als didactisch vlak. Ik leerde beter omgaan met onverwachte situaties, bleef lesgeven wanneer omstandigheden veranderden en werd steeds vaardiger in het uitdagen van leergedrag van leerlingen. Uiteindelijk werd benoemd dat ik mijn lessen voortdurend aanpaste aan de behoeften van leerlingen en hierdoor mijn doelen wist te bereiken.

Een belangrijk ontwikkelpunt binnen mijn stage was het analyseren van mijn onderwijs. Aan het begin van het schooljaar was ik hier nog nauwelijks mee bezig. Naarmate het schooljaar vorderde werd ik steeds kritischer op mijn eigen handelen en op het leerproces van leerlingen. Uiteindelijk heb ik resultaten van lessen verzameld en gebruikt om mijn onderwijs verder te verbeteren. Hierdoor ben ik bewuster gaan kijken naar de effecten van mijn lessen en de keuzes die ik maak.

Ook op het gebied van het verantwoorden van keuzes heb ik groei laten zien. Waar ik in het begin vooral bezig was met het geven van goede lessen, werd ik gedurende het jaar steeds bewuster van de onderbouwing achter mijn keuzes. Ik kon steeds beter uitleggen waarom ik bepaalde lessen, werkvormen of interventies gebruikte en hoe deze aansloten bij mijn doelen en visie. Aan het einde van de stage werd benoemd dat ik voortdurend bezig was met het verbeteren van mijn eigen handelen en het stimuleren van leergedrag bij leerlingen.

Tot slot liet ik groei zien op het gebied van managen en samenwerken. Vanaf het begin werd benoemd dat ik prettig samenwerkte met collega's en leerlingen. Gedurende het jaar ontwikkelde ik mij verder in het samenwerken binnen de schoolorganisatie en het professioneel omgaan met verschillende meningen en belangen. In de eindfase van mijn stage werd benoemd dat ik mijn mening durfde te geven, openstond voor de mening van anderen en op verschillende niveaus professionele afwegingen kon maken.

Wanneer ik terugkijk op mijn SVS zie ik dat mijn ontwikkeling zich niet beperkte tot één onderdeel van het beroep. Ik ben gegroeid in mijn professionele houding, het organiseren van lessen, het geven van instructie, het analyseren van mijn onderwijs, het onderbouwen van keuzes en het samenwerken met anderen. Deze groei is ontstaan door praktijkervaringen, het actief verwerken van feedback en het regelmatig evalueren van mijn eigen handelen. Hierdoor heb ik mij ontwikkeld tot een meer bewuste en zelfstandige professional.

(ecbo.nl, 2020)

(P. Schriel, 2025)

Feedback en ontwikkeling

Gedurende mijn afstudeerstage heb ik regelmatig feedback opgehaald bij mijn stagebegeleider. In November kreeg ik bijvoorbeeld terug dat ik tips en correcties eerder mocht benoemen in plaats van hiermee te wachten tot het einde van de les. Ook werd benoemd dat ik goed rustig begon, maar beter moest controleren of deze rust gedurende de les behouden bleef.

In december kreeg ik feedback dat ik mijn verwachtingen vooraf duidelijk uitsprak, maar dat ik tijdens de les vaker positieve feedback mocht geven. Ook kreeg ik de tip om meerdere momenten in de les in te bouwen waarop ik de les stillegde om gedrag en samenwerking te bespreken. Hierdoor ontstond mijn nieuwe ontwikkeldoel rondom reflectie- en feedbackmomenten.

De feedback van eind december liet zien dat deze aanpak effect had. Mijn stagebegeleider benoemde dat ik mijn grenzen goed aangaf en dat ik verschillende keren het spel stillegde voor zowel positieve als negatieve feedback. Daarnaast kreeg ik terug dat ik steeds beter inzag hoe mijn eigen gedrag invloed heeft op de groep.

Ook in januari bleef ik gericht werken aan mijn doelen. Op 12 januari werd benoemd dat ik direct ingreep wanneer leerlingen zich niet aan afspraken hielden en dat ik passende consequenties toepaste. Daarnaast kreeg ik complimenten over het overzicht dat ik wist te bewaren tijdens lessen met meerdere vakken tegelijkertijd. Op 19 januari werd zichtbaar dat leerlingen zich beter aan afspraken hielden en dat eerlijk spel actief werd benoemd tijdens de lessen.

Toen deze doelen steeds beter zichtbaar werden in mijn handelen, ontstonden nieuwe ontwikkelpunten. Zo kreeg ik feedback op het efficiënter organiseren van wisselmomenten en het vooraf beter nadenken over de organisatie van de les. Op 26 januari werd benoemd dat ik verschillende interventies bewust inzette en consequenter handelde dan eerder in het schooljaar, maar dat ik leerlingen die minder zichtbaar waren nog actiever mocht betrekken.

Na de feedbackmomenten in januari bleef ik mijn ontwikkeling evalueren en bijstellen. Opvallend was dat de aandachtspunten uit het begin van mijn stage steeds minder terugkwamen in de feedback. Waar ik in november en december nog bewust werkte aan het eerder inzetten van consequenties, het geven van positieve feedback en het bewaken van rust en structuur, werden deze onderdelen later steeds meer een vanzelfsprekend onderdeel van mijn handelen.

Hierdoor ontstond ruimte om mijn aandacht te verleggen naar andere aspecten van het lesgeven. Mijn ontwikkeldoelen verschoven van het reageren op gedrag naar het vooraf organiseren van situaties, het ontwerpen van passende lessenreeksen en het bewuster analyseren van leerprocessen. Ik ging steeds meer nadenken over de vraag waarom ik bepaalde keuzes maakte en wat deze keuzes opleverden voor het leren van leerlingen.

Ook binnen het samenwerken met collega's werd mijn rol actiever. Waar ik aan het begin van mijn stage vooral bezig was met het uitvoeren van mijn eigen lessen, durfde ik gedurende het schooljaar steeds vaker mijn ideeën en observaties te delen. Hierdoor groeide ik niet alleen als docent, maar ook als collega binnen het team.

Wanneer ik mijn ontwikkeling vergelijk met het begin van mijn afstudeerstage zie ik dat mijn oorspronkelijke ontwikkeldoelen grotendeels zijn bereikt. Ik neem meer initiatief, draag mijn visie duidelijker uit en handel consequenter bij ongewenst gedrag. Tegelijkertijd hebben deze behaalde doelen geleid tot nieuwe ontwikkelpunten, zoals het verder analyseren van leerresultaten, het onderbouwen van keuzes over langere periodes en het nog bewuster afstemmen van lessen op de behoeften van leerlingen. Hierdoor bleef mijn ontwikkeling gedurende het hele schooljaar doorgaan en werden mijn ontwikkeldoelen regelmatig aangepast aan mijn groei als professional.

(Kersten, 2020)

(Graanoogst, 2019)

Zichtbaar in mijn handelen

Wanneer ik mijn handelen vergelijk met het begin van mijn afstudeerstage zie ik een duidelijke ontwikkeling. Ik spreek verwachtingen duidelijker uit, grijp sneller in bij ongewenst gedrag en gebruik positieve feedback veel bewuster tijdens mijn lessen. Een concreet voorbeeld hiervan is dat ik aan het begin van mijn stage regelmatig wachtte met het corrigeren van ongewenst gedrag. Tegen het einde van mijn stage sprak ik verwachtingen vooraf duidelijk uit, greep ik sneller in wanneer afspraken niet werden nagekomen en gebruikte ik bewust positieve feedback om gewenst gedrag te versterken. Daarnaast neem ik vaker initiatief binnen samenwerkingen en durf ik mijn visie duidelijker uit te dragen.

Ook ben ik gegroeid in het organiseren van lessen en lessenreeksen. Waar ik in het begin vooral bezig was met het verzorgen van een goede les, denk ik nu bewuster na over de opbouw van lessen over een langere periode, de doelen die ik wil bereiken en de manier waarop ik het leerproces van leerlingen kan ondersteunen.

Daarnaast ben ik kritischer geworden op mijn eigen handelen. Ik analyseer vaker wat een les heeft opgeleverd, welke keuzes effectief waren en welke aanpassingen nodig zijn om leerlingen beter te laten leren bewegen. Hierdoor maak ik steeds bewustere keuzes die aansluiten bij mijn visie en de behoeften van de leerlingen.

De ontvangen feedback heeft mij geholpen om niet alleen beter les te geven, maar ook om mij verder te ontwikkelen als professional. Mijn groei is zichtbaar geworden in mijn communicatie, organisatie, samenwerking, reflectievermogen en de manier waarop ik mijn onderwijs vormgeef.

Conclusie

Door het stellen van ontwikkeldoelen, het actief gebruiken van het SVS, het regelmatig ophalen van feedback en het kritisch reflecteren op mijn handelen heb ik mij gedurende mijn opleiding verder ontwikkeld als professional. Gedurende mijn afstudeerstage heb ik mijn doelen meerdere keren geëvalueerd en aangepast op basis van nieuwe ervaringen en feedback.

Wanneer ik terugkijk zie ik dat ik ben gegroeid in mijn professionele houding, het organiseren van lessen en lessenreeksen, het geven van instructie, het analyseren van mijn onderwijs, het onderbouwen van keuzes en het samenwerken met collega's. De ontwikkeldoelen waarmee ik begon zijn grotendeels bereikt, maar hebben tegelijkertijd geleid tot nieuwe ontwikkelpunten die passen bij mijn groei als professional.

Deze ontwikkeling laat zien dat ik niet alleen feedback ontvang, maar deze ook actief gebruik om mijn handelen te verbeteren. Hierdoor blijf ik mezelf uitdagen, stel ik nieuwe doelen en werk ik doelgericht aan het onderhouden en verder ontwikkelen van mijn professionele bekwaamheid.

(Blankestijn & Partners, sd)