LUK 10.1 Ontwikkelen

(Van Hintum, 2017)

Aan het begin van mijn afstudeerstage heb ik bewust drie ontwikkeldoelen opgesteld. Deze doelen kwamen voort uit mijn eerste leservaringen, gesprekken met mijn stagebegeleider en mijn eigen reflecties op mijn handelen. Ik merkte dat ik inhoudelijk goed voorbereid was en oog had voor de leerlingen, maar dat ik mij op een aantal punten nog verder kon ontwikkelen om uit te groeien tot de docent die ik wil zijn.

Zo merkte ik dat ik bij ongewenst gedrag soms te lang wachtte met ingrijpen, waardoor onrust langer kon blijven bestaan dan nodig was. Daarnaast sprak ik mijn visie nog niet altijd uit binnen het team en nam ik in nieuwe situaties soms een afwachtende houding aan. Hoewel deze houding voortkwam uit mijn wens om eerst goed te observeren en de schoolcultuur te leren kennen, paste dit niet bij de professional die ik uiteindelijk wil zijn. Ik wil juist een collega zijn die actief meedenkt, initiatief toont en op een respectvolle manier zijn eigen visie durft te delen.

Vanuit deze inzichten heb ik de volgende ontwikkeldoelen opgesteld. Deze ontwikkeldoelen waren gericht op het versterken van mijn pedagogisch handelen, mijn professionele samenwerking binnen een team en het zichtbaar uitdragen van mijn visie. Samen vormen deze vaardigheden een belangrijke basis voor mijn ontwikkeling tot een zelfverzekerde en startbekwame groepsleerkracht en docent bewegingsonderwijs.

1. Meer initiatief tonen in het samenwerken met collega's, omdat goed onderwijs niet alleen ontstaat door de lessen die je zelf geeft, maar ook door samen te werken, kennis te delen en gezamenlijk verantwoordelijkheid te nemen voor de ontwikkeling van leerlingen en de kwaliteit van het onderwijs. Dit sluit aan bij Biesta (2020), die beschrijft dat onderwijs een gezamenlijke professionele verantwoordelijkheid is waarin leraren bewust bijdragen aan de brede ontwikkeling van kinderen.
2. Mijn visie duidelijker uitdragen naar mijn stagebegeleider en collega's, omdat een professional keuzes moet kunnen onderbouwen en actief moet bijdragen aan de ontwikkeling van de school (Biesta, 2020).
3. Eerder verschillende consequenties inzetten bij ongewenst gedrag, omdat een veilig en gestructureerd leerklimaat een voorwaarde is voor effectief leren en bewegen (Inspectie van het Onderwijs, sd).

Deze ontwikkeldoelen sluiten aan bij wie ik als professional wil zijn. Ik wil een collega zijn die actief meedenkt, open samenwerkt en vanuit een duidelijke visie bijdraagt aan de ontwikkeling van leerlingen en de school. Daarom vond ik het belangrijk om juist op deze onderdelen doelgericht te groeien. Ook zijn deze doelen niet willekeurig gekozen, maar sluiten aan bij mijn persoonlijke waarden en bij de vaardigheden die belangrijk zijn voor mijn toekomstige werk als groepsleerkracht en docent bewegingsonderwijs. In beide rollen werk ik dagelijks samen met collega's, leerlingen en ouders. Daarom is het belangrijk dat ik initiatief neem, mijn visie durf uit te dragen en professioneel samenwerk binnen een team. Daarnaast is het kunnen bieden van structuur, duidelijkheid en een veilig leerklimaat een belangrijke voorwaarde om leerlingen optimaal te laten leren en ontwikkelen (Inspectie van het Onderwijs, sd). Door mij juist op deze onderdelen te ontwikkelen, werk ik aan vaardigheden die ik iedere dag nodig zal hebben in mijn toekomstige beroep. Ik vind communicatie belangrijk, omdat ik ervan overtuigd ben dat goede samenwerking leidt tot beter onderwijs en een positieve ontwikkeling van leerlingen. Daarnaast zijn respect, duidelijkheid, veiligheid en structuur belangrijke waarden voor mij. Juist daarom wilde ik leren om consequenter op te treden wanneer leerlingen zich niet aan afspraken hielden en mijn visie duidelijker uit te dragen binnen het team.

Ik stelde deze doelen met een duidelijk eindpunt voor ogen. Ik was tevreden wanneer mijn ontwikkeling zichtbaar zou worden in mijn dagelijkse handelen, wanneer mijn stagebegeleider deze groei zou herkennen in de feedbackmomenten en wanneer ik zelf zou merken dat ik met meer vertrouwen initiatief nam, mijn visie durfde uit te spreken en sneller en consequenter handelde tijdens mijn lessen. Voor ieder ontwikkeldoel bepaalde ik vervolgens hoe ik hier in de praktijk bewust aan kon werken. Om meer initiatief te tonen, daagde ik mezelf uit om niet af te wachten tot collega's mij benaderden, maar zelf gesprekken aan te gaan, ideeën en observaties te delen en vragen vanuit de school actief op te pakken. Om mijn visie duidelijker uit te dragen, ben ik in gesprekken met mijn stagebegeleider en collega's bewuster gaan toelichten waarom ik bepaalde keuzes maakte en hoe deze aansloten bij mijn visie op onderwijs en bewegingsonderwijs. Aan mijn doel rondom ongewenst gedrag werkte ik door verwachtingen vooraf duidelijker uit te spreken, gedrag eerder te corrigeren, passende consequenties sneller in te zetten en tijdens lessen bewust momenten te creëren om gedrag en samenwerking te bespreken. Om deze doelen te bereiken heb ik gedurende mijn afstudeerstage planmatig gewerkt aan mijn ontwikkeling. Na iedere les vroeg ik gericht feedback aan mijn stagebegeleider over de ontwikkeldoelen die ik had opgesteld. Vervolgens reflecteerde ik op deze feedback en bepaalde ik welke concrete verbeterpunten ik tijdens de volgende les wilde toepassen. Tijdens de daaropvolgende lessen oefende ik hier bewust mee en evalueerde ik opnieuw of mijn handelen verbeterde. Daarnaast hield ik mijn ontwikkeling bij in het Student Volg Systeem (SVS), waardoor ik mijn voortgang over een langere periode kon volgen. Op deze manier ontstond een continue cyclus van feedback, reflectie, toepassen en evalueren, waardoor mijn ontwikkeling gedurende de stage steeds zichtbaarder werd. Voor mijn doel rondom initiatief en samenwerken ging ik bijvoorbeeld bewust zelf gesprekken met collega's aan, ideeën en observaties deelde ik en vragen vanuit de school vertaalde ik naar mijn eigen lessen en lessenreeksen. In de eerste feedbackmomenten kreeg ik terug dat ik nog meer initiatief mocht tonen en eerder mocht ingrijpen bij ongewenst gedrag. In latere feedbackmomenten benoemde mijn stagebegeleider juist dat ik steeds sneller handelde, mijn visie beter zichtbaar werd en meer initiatief nam binnen de school. Hierdoor werd mijn ontwikkeling gedurende de stage duidelijk zichtbaar en wordt in de volgende onderdelen verder toegelicht.

(ecbo.nl, 2020)

Naast de feedback uit het SVS vroeg ik na mijn lessen ook regelmatig mondelinge feedback aan mijn stagebegeleider. Deze feedback gebruikte ik om mijn ontwikkeldoelen verder aan te scherpen en bewust te werken aan mijn professionele groei. Hierdoor ontstond een continue cyclus van feedback, reflectie, toepassen en evalueren. In November kreeg ik bijvoorbeeld terug dat ik tips en correcties eerder mocht benoemen in plaats van hiermee te wachten tot het einde van de les. Ook werd benoemd dat ik goed rustig begon, maar beter moest controleren of deze rust gedurende de les behouden bleef.

In december kreeg ik feedback dat ik mijn verwachtingen vooraf duidelijk uitsprak, maar dat ik tijdens de les vaker positieve feedback mocht geven. Ook kreeg ik de tip om meerdere momenten in de les in te bouwen waarop ik de les stillegde om gedrag en samenwerking te bespreken. Hierdoor ontstond mijn nieuwe ontwikkeldoel rondom reflectie- en feedbackmomenten. Om hier gericht aan te werken nam ik mij voor om tijdens volgende lessen meerdere momenten bewust stil te staan bij gedrag en samenwerking. Daarbij richtte ik mij niet alleen op het corrigeren van ongewenst gedrag, maar juist ook op het specifiek benoemen van gewenst gedrag. Tijdens volgende feedbackmomenten vroeg ik mijn stagebegeleider hier opnieuw op te letten, zodat ik kon beoordelen of mijn aangepaste aanpak daadwerkelijk zichtbaar werd.

De feedback van eind december liet zien dat deze aanpak effect had. Mijn stagebegeleider benoemde dat ik mijn grenzen goed aangaf en dat ik verschillende keren het spel stillegde voor zowel positieve als negatieve feedback. Daarnaast kreeg ik terug dat ik steeds beter inzag hoe mijn eigen gedrag invloed heeft op de groep.

Ook in januari bleef ik gericht werken aan mijn doelen. Op 12 januari werd benoemd dat ik direct ingreep wanneer leerlingen zich niet aan afspraken hielden en dat ik passende consequenties toepaste. Daarnaast kreeg ik complimenten over het overzicht dat ik wist te bewaren tijdens lessen met meerdere vakken tegelijkertijd. Op 19 januari werd zichtbaar dat leerlingen zich beter aan afspraken hielden en dat eerlijk spel actief werd benoemd tijdens de lessen.

Toen deze doelen steeds beter zichtbaar werden in mijn handelen, ontstonden nieuwe ontwikkelpunten. Zo kreeg ik feedback op het efficiënter organiseren van wisselmomenten en het vooraf beter nadenken over de organisatie van de les. Ook hiermee ben ik vervolgens bewust gaan oefenen. Voorafgaand aan mijn lessen dacht ik gerichter na over de indeling van groepen, de plaats van materialen en de manier waarop leerlingen tussen activiteiten wisselden. Ik probeerde mogelijke onrustmomenten al tijdens mijn voorbereiding te herkennen en mijn organisatie hierop aan te passen. Hierdoor verschoof mijn handelen steeds meer van reageren op situaties tijdens de les naar vooraf nadenken over hoe ik deze situaties kon voorkomen. Op 26 januari werd benoemd dat ik verschillende interventies bewust inzette en consequenter handelde dan eerder in het schooljaar, maar dat ik leerlingen die minder zichtbaar waren nog actiever mocht betrekken.

(Kersten, 2020)

De ontwikkeldoelen die ik aan het begin van mijn afstudeerstage opstelde en de feedback die ik gedurende het schooljaar ontving, zijn uiteindelijk zichtbaar geworden in mijn dagelijks handelen. Wanneer ik mijn handelen vergelijk met het begin van mijn afstudeerstage zie ik een duidelijke ontwikkeling. Ik spreek verwachtingen duidelijker uit, grijp sneller in bij ongewenst gedrag en gebruik positieve feedback veel bewuster tijdens mijn lessen. Een concreet voorbeeld hiervan is dat ik aan het begin van mijn stage regelmatig wachtte met het corrigeren van ongewenst gedrag. Tegen het einde van mijn stage sprak ik verwachtingen vooraf duidelijk uit, greep ik sneller in wanneer afspraken niet werden nagekomen en gebruikte ik bewust positieve feedback om gewenst gedrag te versterken. Deze verandering past bij de docent die ik wil zijn. Ik geloof dat duidelijke verwachtingen, consequente afspraken en positieve feedback bijdragen aan een veilig leerklimaat waarin leerlingen zich durven ontwikkelen. Daarom is dit niet alleen een verandering in mijn handelen, maar ook een ontwikkeling die aansluit bij mijn persoonlijke waarden en visie op onderwijs. Daarnaast neem ik vaker initiatief binnen samenwerkingen en durf ik mijn visie duidelijker uit te dragen.

Ook ben ik gegroeid in het organiseren van lessen en lessenreeksen. Waar ik in het begin vooral bezig was met het verzorgen van een goede les, denk ik nu bewuster na over de opbouw van lessen over een langere periode, de doelen die ik wil bereiken en de manier waarop ik het leerproces van leerlingen kan ondersteunen. Deze ontwikkeling vind ik belangrijk, omdat ik bewegingsonderwijs niet zie als losse lessen, maar als een doorlopend leerproces waarin leerlingen stap voor stap werken aan hun motorische en persoonlijke ontwikkeling. Daarom ontwerp ik mijn lessen nu veel bewuster vanuit doelen en een langere leerlijn.

Daarnaast ben ik kritischer geworden op mijn eigen handelen. Ik analyseer vaker wat een les heeft opgeleverd, welke keuzes effectief waren en welke aanpassingen nodig zijn om leerlingen beter te laten leren bewegen. Hierdoor maak ik steeds bewustere keuzes die aansluiten bij mijn visie en de behoeften van de leerlingen. Dit past bij mijn wens om mezelf voortdurend te blijven ontwikkelen, wat ook voortkomt uit mijn perfectionisme. Door mijn lessen kritisch te analyseren leer ik niet alleen van wat goed gaat, maar ook van situaties die beter kunnen. Hierdoor maak ik steeds bewustere keuzes die aansluiten bij mijn visie en bij de behoeften van mijn leerlingen.

Wanneer ik terugkijk op mijn ontwikkeling zie ik dat ik ben uitgegroeid tot een docent die bewust handelt vanuit eigen waarden en visie. Ik durf initiatief te nemen, mijn keuzes te onderbouwen, feedback actief te gebruiken en mijn onderwijs voortdurend te verbeteren. Hierdoor voel ik mij beter voorbereid op mijn toekomstige rol als groepsleerkracht en docent bewegingsonderwijs. Tegelijkertijd besef ik dat professionele ontwikkeling nooit stopt en blijf ik mezelf ook de komende jaren bewust uitdagen om verder te groeien.